<div align="center"> <p>TITUS MACCIUS PLAUTUS

 

AULULARIA

[0,1] ARGVMENTVM I. Senex auarus uix sibi credens Euclio domi suae defossam multis cum opibus aulam inuenit, rursumque penitus conditam exanguis amens seruat. eius filiam Lyconides uitiarat. interea senex Megadorus a sorore suasus ducere uxorem auari gnatam deposcit sibi. durus senex uix promittit, atque aulae timens domo sublatam uariis abstrudit locis. insidias seruos facit huius lyconidis qui uirginem uitiarat; atque ipse obsecrat auonculum Megadorum sibimet cedere uxorem amanti. per dolum mox Euclio cum perdidisset aulam, insperato inuenit laetusque natam conlocat Lyconidi.

[0,2] ARGVMENTVM II.
Aulam
repertam auri plenam Euclio
Vi
summa seruat, miseris adfectus modis.
Lyconides istius uitiat filiam.
Volt
hanc Megadorus indotatam ducere,
Lubensque ut faciat dat coquos cum obsonio.
Auro
formidat Euclio, abstrudit foris.
Re
omni inspecta compressoris seruolus
Id
surpit. illic Euclioni rem refert.
Ab eo donatur auro, uxore et filio.

PROLOGVS

Lar familiaris

Ne quis miretur qui sim, paucis eloquar.

ego Lar sum familiaris ex hac familia

unde exeuntem me aspexistis. hanc+ domum+

iam multos+ annos+ est cum possideo+ et colo+
(5)

5
patri avoque iam huius qui nunc hic habet.

sed avos huius obsecrans concredidit

thensaurum aúri clam omnis: in medio foco

defodit, venerans ut id servarem sibi.

is quoniam+ moritur+ (ita avido+ ingenio+ fuit+),
(10)

10
numquam+ indicare+ id filio+ voluit+ suo,

inopemque optavit potius eum relinquere,

quam eum thensaurum commonstraret filio;

agri reliquit ei non magnum modum,

quo cum labore magno et misere viveret.
(15)

15
ubi is óbiit mortem qui mihi id aurum credidit,

coepi observare, ecqui maiorem filius

mihi honorem haberet quam eius habuisset pater
+.

atque ille vero minus minusque impendio

curare mínusque me impertire honoribus.
(20)

20
item a me contra factum est, nam item obiit diem.

is ex se húnc reliquit qui hic nunc habitat filium

pariter moratum ut pater avosque huius fuit.

huic filia una est. ea mihi cottidie

aut ture aut vino aut aliqui semper supplicat,
(25)

25
dat mihi coronas. eius honoris gratia

feci, thensaurum ut hic reperiret Euclio,

quo illam facilius+ nuptum, si vellet, daret.

nam eam compressit de summo adulescens loco.

is scit adulescens quae sit quam compresserit++,
(30)

30
illa illum nescit, neque compressam autem pater.

eam ego hódie faciam ut hic senex de proxumo+

sibi uxórem poscat. id ea faciam gratia,

quo ille eam facilius ducat qui compresserat.

et hic qui poscet eam sibi uxorem senex,
(35)

35
is adulescentis illius est avonculus,

qui illam stupravit noctu, Cereris vigiliis.

sed hic senex iam clamat intus ut solet.

anum foras extrudit, ne sit conscia.

credo aurum inspicere volt, ne subreptum siet.


 

 

 

VOCABULARIO

a, ab : (prep.abl) de, desde, a partir de; por (c. agente)
ab, ab : (prep.abl) de, desde, a partir de; por (c. agente)
adfecto, as, are : aproximar a, alcanzar, pretender; afectar, simular
adficio, is, ere, feci, fectum : afectar, influir, impresionar, debilitar
adulescens, adulescentis, m. : joven [entre 17-30 años]
ager, agri, m. : campo
aliqui, qua, quod : alguien, alguno
amo, -as, amare, amavi, amatum : amar, estar enamorado
annus, -i, m. : año
anus, us, f. : vieja, anciana
argumentum, i, n. : argumento, prueba; motivo, objeto
aspicio, is, ere, spexi, spectum : ver, observar
at, [conj.] pero, mas
atque, [conj.coord.copul.] y (= ac)
auarus, i, m. : avaro
aula, -ae: clase; patio; atrio
auris, -is, f. : oreja
aurum, i, n. : oro
aut, [conj.] o, o bien
autem, [conj.] pero, en cambio
auus, , -i: abuelo.
cedo, is, ere, didi, ditum : retirarse, ceder
Ceres, eris, f. : Ceres
clam, [adv.] ocultamente, a escondidas; [prep.abl.] a escondidas de
clamo, as, are : gritar, clamar
coepio, -is, coepere, coepi, coeptum : (sobre todo en perfecto y supino) comenzar, empezar
colloco, -as, collocare, collocavi, collocatum : colocar
colo, as, are, avi, atum : colar, filtrar
colo, is, ere, colui, cultum : honrar, cultivar
comprimo, is, ere, pressi, pressum : comprimir, contener; tener encerrdo, ocultar; reprimir, detener
condo, is, ere, didi, ditum : fundar, construir; encerrar; enterrar, sepultar; ocultar
conscius, a, um : conocedor, sabedor, cómplice; consciente
contra, : [adv.] enfrente, al contrario; [prep+ac.] contra, enfrente de
corona, ae, f. : corona, guirnalda; asamblea, reunión; cordón de tropas
corono, as, are : coronar; rodear, ceñir
credo, is, ere, didi, ditum : creer, confiar, prestar
cum, : [prep. abl.] con;
curo, as, are : cuidar, preocuparse
de, : [prep. + abl.] de, desde, a partir de; sobre, acerca de; después de; durante
deposco, -is, deposcere, depoposci: pedir, exigir, reclamar
dies, diei : [m. y f.] día
do, das, dare, dedi, datum : dar
dolus, i, m. : dolo, engaño
domi, : [locativo singular] en casa
domus, -i, m. : casa; patria
domus, us, f. : casa; patria
dono, -as, donare, donavi, donatum : donar, dar, entregar; sacrificar; perdonar
duco, is, ere, duxi, ductum : conducir, llevar, guiar
duro, as, are : endurecer; perseverar; perdurar, permanecer
durus, -a, -um : duro, firme
ego, mei : yo
eo, :[adv. lugar] allí
eo, is, ire, iui (ii), itum : ir
et, : [conj. coord. copul.] y
Euclio, onis, m. : Euclión
ex, : [prep.+ abl] de, desde, a partir de; por
facilis, -e : fácil
facilius, : [adv. grado compar.] más fácilmente
facio, facis, facere, feci, factum : hacer
factum, -i, n. : hecho, acción, empresa, obra
familia, ae, f. : familia; servidumbre, esclavos de la casa
familiaris, -e : familiar, íntimo
filia, -ae, f. : hija
filius, filii, m. : hijo
fio, fis, fieri, factus sum : [pasiva del verbo facio] ser hecho; suceder
focus, i, m. : hogar; pira; altar, ara
foras, : [adv.] afuera
foris, : [inv.] fuera, desde el exterior
foris, is, f. : [raro en sing.] puerta
forum, i, n. : foro, plaza, mercado
forus, i, m. : puente [de un barco]
gnata, ae, f. : hija
gratia, -ae, f. : gracia, encanto; favor; [prep. impropia pospuesta de gen.] por, para
habeo, -es, habere, habui, habitum : tener
habito, -as, habitare, habitavi, habitatum : habitar, vivir
hic, : [adv.] aquí
hic, haec, hoc : este, esta, esto (Pr. demostrativo)
hodie, : [adv.] hoy
honoro, as, are : honrar; adornar, embellecer
honos, oris, m. : honor
iam, : [adv.] ya, en este momento
ille, illa, illud : aquel, aquella, aquello
illic, : [adv.] allí
impertio, is, ire, iui (ii), itum : hacer partícipe de, comunicar
in, : [prep.acus] a, hacia, para, contra;
indico, as, are : indicar, denunciar, revelar
ingenium, ii, n. : carácter; inteligencia, talento, ingenio
inops, opis : pobre, desprovisto
insidiae, arum : asechanza, emboscada; insidia
inspicio, is, ere, spexi, spectum : ver, mirar; examinar, observar, considerar
interea, : [adv.] entretanto, mientras
intus, : [adv.] dentro, interiormente
inuenio, -is, invenire, inveni, inventum : encontrar; conseguir; inventar, descubrir
ipse, ipsa, ipsum : mismo, -a; él mismo, ella misma, ello mismo
is, ea, id : este, esta, esto; él, ella, ello (Pr. anafórico)
iste, a, ud : ese, esa, eso
ita, : [adv.] así, de este modo
item, : [adv.] del mismo modo
labor, laboris, m. : fatiga, esfuerzo; trabajo
laetus, a, um : alegre, contento
lar, is, m. : lar
loco, -as, locare, locavi, locatum : situar, colocar, establecer; alquilar, arrendar
locus, -i, m. : lugar
lubens, entis : deseoso, predispuesto, voluntario
magnus, -a, -um : grande
maior, maioris : [comparativo de magnus] más grande, mayor
maiores, maiorum, m. : mayores, antepasados
medium, ii, n. : medio, centro
medius, -a, -um : que está en medio, central, centro de
meus, mea, meum : mi, mío
minus, : [adv.] menos
miror, aris, ari : asombrarse de, sorprender; admirar
miser, a, um : desdichado, mísero
misere, : [adv.] miserablemente
mitto, -is, mittere, misi, missum : enviar
modus, -i, m. : medida, dimensiones; ritmo, tono; límite; modo, manera
morior, eris, i, mortuus sum : morir, consumirse
moror, moraris, morari, moratus sum : [deponente] detenerse, entretenerse, aguardar; retrasar, detener
mors, mortis, f. : muerte
mox, : [adv.] luego, pronto
multo, as, are : castigar, multar
multus, -a, -um : mucho, abundante
nam, : [conj. coord.causal] pues, en efecto
nascor, eris, i, natus sum : nacer
ne, : [adv.] no;
neque, : [conj. copulativa, =nec] ni, y no
nescio, is, ire, iui, itum : no saber, ignorar
noctu, : [adv.] de noche, por la noche
non, : [adv.] no
nubo, is, ere, bui, putm : casarse [la mujer], desposarse
numquam, : [adv.] nunca
nunc, : [adv.] ahora
obeo, is, ire, ii, itum : ir hacia o al encuentro de; recorrer, visitar; asumir; morir
obsecro, -as, obsecrare, obsecravi, obsecratum : pedir vivamente, conjurar
obseruo, as, are : observar; cuidar; honrar, respetar
obsonium, ii, n. : vituallas, vianda, plato
omnis, -e : todo
ops, opis, f. : [sin.] poder, fuerza; [plural] recursos, riquezas
opto, as, are : desear; elegir
pariter, : [adv.] igualmente, del mismo modo
pater, patris, m. : padre
paucus, -a, -um : poco, escaso; [plural] algunos, unos pocos
penitus, : [adv.] : profundamente, hasta lo más hondo; íntimamente
per, : [prep.acus.] a través de, por; durante
perdo, -is, perdere, perdidi, perditum : arruinar; disipar, gastar; perder
plenus, a, um : lleno, pleno; completo
posco, -is, poscere, poposci : pedir, reclamar, exigir; preguntar
possideo, es, ere, sedi, sessum : poseer, tener
potius, : [adv.] más bien
promitto, is, ere, misi, missum : dejar crecer; prometer, asegurar
quam, : [adv. interr.] cuán, cuánto, qué;
qui, quae, quod : [Pr. relat.] el cual, la cual, lo cual; que; quien
quis, quae, quid : [interr.] ¿quién? ¿cuál? ¿qué?
quo, : [adv.rel.] hacia donde; [adv.interr.] ¿hacia dónde?;
quoniam, : [conj.causal] porque
refero, fers, ferre, tuli, latum : llevar hacia atrás; volver a llevar; devolver; retirarse, retroceder; responder, referir, relatar
relinquo, -is, relinquere, reliqui, relictum : dejar, abandonar
reperio, is, ire, repperi, repertum : encontrar; descubrir, adquirir, obtener; idear, inventar
res, rei, f. : cosa, hecho, asunto
rursum, : [adv.] hacia atrás; de nuevo
scio, is, ire, sciui, scitum : saber
se, : [pron. reflexivo] se, a si, a él/ellos
sed, : [conj.adversativa] pero, mas, sin embargo
semper, : [adv.] siempre
senex, senis, m. : viejo, anciano
seruo, -as, servare, servavi, servatum : observar, vigilar; conservar, guardar
seruolus, i, m. : esclavillo, pequeño esclavo
seruus, - i, m. : esclavo
si, : [conj. sub. condicional] si
soleo, es, ere, ui, itum : soler, tener costumbre
soror, oris, f. : hermana
sublatus, -a, -um : elevado, a; inflado, -a; orgulloso, -a; altanero, -a
sum, es, esse, fui : ser, estar; haber, existir
summus, -a, -um : [superl.] el más alto, la parte más importante o más elevada
supplico, as, are : suplicar, doblar las rodillas
suus, -a, -um : su; suyo, suya
timeo, -es, timere, timui : temer
tollo, is, tollere, sustuli, sublatum : levantar, elevar; embarcar; animar, aliviar; quitar, retirar; suprimir, matar
uarius, a, um : variado, vario, diverso
ubi, : [conj. sub. temporal] cuando
uello, is, ere, uelli/uulsi, uulsum : arrancar; atormentar, inquietar
uenero, as, are : pedir a los dioses; venerar, reverenciar, respetar, honrar; rogar, suplicar
ueneror, aris, ari : pedir a los dioses; venerar, reverenciar, respetar, honrar; rogar, suplicar
uero, : [adv.] verdaderamente, sí; [conj.advers.] pero, sin embargo
uerus, a, um : verdadero
uigilia, -ae, f. : vigilia, vela; vigilancia, centinela; turno de guardia durante la noche
uinum, i, n. : vino [rebajado con agua]
uirgo, ginis, f. : virgen, doncella, muchacha
uis, , vim, vi, f. : fuerza
uiuo, is, ere, uixi, uictum : vivir
uix, : [adv.] apenas
unde, : [adv.rel.] de donde
unus, -a, -um : uno, -a; un, alguno, -a; único, -a
uolo, as, are : volar
uolo, uis, uelle : querer
uoluo, is, ere, uolui, uolutum : girar, rodar; derribar, abatir; leer; dar vueltas, volver
ut, : [conj.sub.+ Indicativo] como (comparativa);
uxor, oris, f. : esposa. mujer